مایند مپ ابزار هوش تجاری در مایکروسافت

در چند مقاله گذشته به بررسی ابزار هوش تجاری در مایکروسافت پرداختیم. در این مقاله به جمع بندی کلی این ابزارهای با کمک نقشه ذهنی (Mind Map) می پردازیم.
ابزارهای هوش تجاری مایکروسافت را از یک منظر می توان به دو دسته کلی ابزارهای سلف سرویس و سرویس ها تقسیم کرد. ابزارهای سلف سرویس هوش تجاری برای استفاده عموم، شرکت های کوچک و افرادی که تخصص کافی در زمینه آی تی و نرم افزار ندارند، طراحی شده است. دسته دوم سرویس های مایکروسافت است که همراه با اس کیو ال سرور نصب می شود. این دسته از سرویس خصوص متخصصان آی تی و شرکت های بزرگ است. هر دو دسته در نقشه ذهنی زیر مشخص شده اند.
هوش تجاری سلف سرویس به دو دسته هوش تجاری در اکسل و پاور بی آی تقسیم می شود.
سرویس های مایکروسافت در زمینه هوش تجاری هم به سه سرویس اصلی ، SSIS, SSRS , و SSAS تعلق دارد.
برای نمایش گزارش های هوش تجاری بر روی موبایل نیز موبایل ریپورت پابلیشر مورد استفاده قرار می گیرد.

نقشه ذهنی ابزارهای فوق را در تصویر زیر مشاهده می کنید. با کلیک بر روی هر قسمت به مقاله مرتبط هدایت می شوید.

ابزار هوش تجاری در مایکروسافت (۵)

موبایل ریپورت پابلیشر (Mobile Report Publisher)

در سلسه مقالات ” هوش تجاری در مایکروسافت” به بررسی ابزارهای هوش تجاری که توسط مایکروسافت ارائه شده است پرداختیم و گفتیم که این ابزارها به دو دسته کلی تقسیم می شوند، یک دسته از ابزارها مخصوص متخصصان آی تی، شرکت های بزرگ و دیتابیس های بزرگ و متنوع است. سرویس‌های SSIS, SSAS, SSRS در این دسته از ابزارها قرار دارند. دسته دیگر از ابزارها که اصطلاحا به ابزارهای سلف سرویس (خویش فرما) شهرت دارند، برای شرکت‌ها و پایگاه داده‌های کوچک مناسب هستند و برای استفاده از این دسته به دانش تخصصی آی تی خاصی نیست. هوش تجاری در اکسل و پاور بی آی در این دسته قرار می گیرند.

در سال ۲۰۱۵ مایکروسافت نقشه راه توسعه‌های آتی خود را منتشر کرد و در آن عنوان کرد که تمرکز اصلی مایکروسافت در توسعه‌های آتی ابزارهای هوش تجاری، بر روی “ابزارهای بین سیستمی و بین پلت فرمی” خواهد بود. به این معنی که گزارش‌های هوش تجاری هم در سیستم‌های مختلف اعم از کامپیوتر، تبلت، موبایل … و هم در بین پلت فرم‌های مختلف اعم از ویندوز، لینوکس … قابل طراحی و نمایش خواهد بود.

در راستای توسعه گزارش‌های بین سیستمی، مایکروسافت در آپریل ۲۰۱۵ شرکت دیتازن (DataZen) را خریداری نمود. شرکت دیتازن از سال ۲۰۰۲ فعالیت خود را در زمینه ساخت ابزارهای گزارش ساری و مصورسازی داده شروع کرده بود. این شرکت به طور خاص بر روی طراحی و نمایش گزارش بر روی گوشی موبایل تمرکز کرده بود و بیش از ۱۰۰۰۰ شرکت از سراسر دنیا از محصولات آن استفاده می کردند.

 مایکروسافت پس از مشاهده استقبال خوب از این ابزار شرکت دیتازن، به جای آنکه یک ابزار طراحی و نمایش گزارش بر روی موبایل را از صفر طراحی کند، شرکت دیتازن را در آپریل ۲۰۱۵ خرید. در نسخه ۲۰۱۶ مایکروسافت، محصولات دیتازن با اس کیو ال ۲۰۱۶ ترکیب کرد و پلتفرم هوش تجاری برای نماش گزارش ها بر روی گوشی و تبلت را به وجود آورد. این پلت فرم اصطلاحا موبایل ریپورت پابلیشر (Mobile Report Publisher) نامیده شد.

موبایل ریپورت پابلیشر، ابزار گزارشگیری نسبتا جدید مایکروسافت است که امکان طراحی و نمایش گزارش‌ها بر روی سیستم‌های مختلف (ویندوز، اندروید، آی او اس، ..) و اندازه‌های مختلف صفحه نمایش ( موبایل، تبلت، لپ تاپ … ) را فراهم می کند.

برای طراحی گزارش با استفاده از موبایل ریپورت پابلیشر، SSRS‌ باید بر روی سیستم نصب شود. بعد از آن موبایل ریپورت پابلیشر می‌تواند به منابع داده‌ای مختلفی چون اکسل، اس کیو ال یا کیوب وصل شود و داده‌ها موردنیاز را از آنها بخواند. طراح گزارش‌ها می‌تواند گزارش‌های مورد نیاز خود را طراحی کرده و بر روی سرور گزارش‌های قرار دهد. در تصویر زیر محیط طراحی گزارش را مشاهده می‌کنید.

پس از طراحی گزارش توسط طراح و انتشار آن بر روی سرور گزارش‌ها، کاربر نهایی (مشاهده کننده گزارش‌ها) باید اپلیکشن موبایل ریپورت پابلیشر را بر روی گوشی همراه خود نصب کند و سپس تنظیمات لازم بر روی اپلیکشن را انجام دهد تا به سرور گزارش وصل شود. پس از آن می تواند گزارش‌های طراحی شده مختص موبایل را مشاهده کند. نمونه‌ای از گزارش‌های طراحی شده برای سایز‌‌ها مختلف صفحه نمایش را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

ابزار هوش تجاری در مایکروسافت (۴)

در مقاله قبلی به بررسی ابزارهای هوش تجاری در اکسل پرداختیم و گفتیم که مایکروسافت با هدف اضافه کردن هوش تجاری به اکسل چهار ابزار پاور کوئری، پاور پیوت، پاور ویو و پاور مپ را به اکسل اضافه نمود. هر چند این ابزارها قدرت فوق العاده ای به اکسل دادند و کاربران زیادی در سراسر جهان جذب کردند. اما فراموش نکنیم که اکسل در ابتدا فقط با هدف ساماندهی، نگهداری و پردازش داده‌ها طراحی شده بود و اضافه کردن امکانات دیگر هوش تجاری مانند گزارش بر روی موبایل، گزارش بر روی کلود، تعریف فیلتر بر روی گزارش ها و یا تعریف حاکمیت داده و سطح دسترسی بر روی گزارش اگر که غیر ممکن نبود، مطمئنا بسیار زمانبر بود. در نتیجه  مایکروسافت تصمیم گرفت که ابزار کاملا مستقلی به نام پاور بی آی را توسعه دهد و تمامی امکانات هوش تجاری سلف سرویس را بر روی این محصول پیاده سازی کند.

 

پاور بی آی چیست؟

طبق تعریف مستندات مایکروسافت، پاور بی‌ای یک ابزار “سلف سرویس هوش تجاری” است. اجازه بدهید به رمز گشایی عبارت “هوش تجاری سلف سرویس” بپردازیم. مایکروسافت تاکید می کند که پاور بی‌ای اولا یک ابزار هوش تجاری است و ابزار هوش تجاری بودن به این معنی است که این ابزار امکان جمع آوری داده از منابع گوناگون و ترکیب آنها، مدل کردن داده ها و نهایتا نمایش گرافیکی در قالب دشبورد، نمودار و نقشه را فراهم می‌کند.

ثانیا مایکروسافت تاکید می کند که پاور بی‌آی یک ابزار سلف سرویس است و سلف سرویس بودن به این معنی است که این ابزار در انحصار واحد آی‌تی نیست و تمامی کاربران با هر سطح دانش آی‌تی می توانند از این ابزار استفاده کنند. داده‌های مورد نیاز خود را از منابع مختلف جمع آوری کرده، آنها را مدل کنند و در نهایت گزارش‌های مورد نیاز خود را بر اساس آنها تهیه کنند. نمونه ای از دشبورد ساخته شده با پاور بی آی را در تصویر زیر مشاهده می کنید

 


هر چند تا اینجا، پاور بی ای شبیه هوش تجاری در اکسل بود، اما دقت کنید که پاور بی آی امکاناتی چون گزارش موبایل، گزارش کلود، فیلتر … را به پاور بی آی اضافه کرده است که باعث مجزا شدن پاور بی آی از هوش تجاری اکسل شده است.

موضوع مهمی که باید به آن اشاره کنیم این است که مایکروسافت جهت جمع‌آوری و ترکیب داده، مدل کردن داده و نمایش گرافیکی در قالب دشبورد، نمودار و نقشه از همان موتورهای پاور کوئری، پاور پیوت، پاور ویو و پاور مپ که در اکسل به کار گرفته شده است، استفاده می‌کند. اما از انجاییکه آپدیت پاور بی آی حدودا هر ۴ ماه یکبار منتشر میشود، و نسخه جدید اکسل حدود سالانه منتشر می‌شود، پاور کوئری، پاور پیوت، پاور ویو و پاور مپ موجود در پاور بی‌آی جدیدتر است.

 

نسخه‌های پاور‌ بی‌آی

پاور بی آی به سه صورت منتشر شده است: ۱- Power BI Desktop که نسخه دسکتاپی پاور بی‌ای است و یک برنامه نصبی است ۲- Power BI Service‌ که نسخه تحت وب است و ۳- Mobile Power BI app که نسخه موبایل پاور بی‌‌آی است و امکان نمایش گزارش‌ها و دشبوردها بر روی گوشی‌ها و تبلت‌های آیفون، اندروید را فراهم می‌کند.

در صورتی که انتخاب بین هوش تجاری در اکسل و پاور بی‌ای برای شما مشکل است، مقاله، مقاله، مقاله را مطالعه کنید.

 

 

ابزار هوش تجاری در مایکروسافت (۳)

Power PivotPower ViewPower QueryPower 

در مقاله قبلی به بررسی ابزارهای هوش تجاری مایکروسافت پرداختیم و گفتیم مایکروسافت به  دنبال توسعه هوش تجاری برای کاربران عادی بود و از آنجاییکه، پیشتر میلیون ها کاربر اکسل را در سراسر دنیا جذب کرده بود، تصمیم گرفت که امکانات هوش تجاری را به اکسل اضافه کند. هوش تجاری با کمک چهار ابزار پاور کوئری، پاور پیوت، پاور ویو و پاور مپ به اکسل اضافه شد. در ادامه این مقاله به بررسی هر کدام از این ابزارها می پردازیم.

 

پاور کوئری

برخی معتقدند که پاور کوئری نسخه سلف سرویس SSIS است. در صورتی که با سرویس SSIS کار کرده باشید می دانید که این سرویس وظیفه جمع آوری داده ها از منابع مختلف و یکپارچه کردن آنها را بر عهده دارد. به صورت مشابه، با کمک پاور کوئری می توانیم به منابع داده ای مختلف وصل شده و داده های مختلف را در یک شیت اکسل با هم ترکیب کنیم. به عنوان مثال فرض کنید قصد دارید که گزارشی از سرانه فروش محصول شرکت در هر استان تهیه کنید. می دانید که سرانه فروش از تقسیم مقدار فروش در هر استان بر جمعیت آن استان به دست می آید. بنابراین برای تهیه این گزارش به دو جدول اطلاعاتی نیاز دارید:۱- مقدار فروش محصول که باید از واحد آی تی شرکت تهیه کنید. ۲-جمعیت هر استان که باید از اینترنت پیدا کنید. بعد از پیدا کردن این دو جدول، با کمک ابزار پاور کوئری می توانید این اطلاعات را با هم ترکیب کرده و سرانه را محاسبه کنید.  

 

پاور پیوت

مشابه پاور کوئری، برخی معتقدند که پاور پیوت نسخه سلف سرویس SSAS است. در صورتی که با SSAS‌ کار کرده باشید، می دانید که SSAS‌ وظایفی چون ارتباط بین جداول، تعریف شاخص کلیدی عملکرد، پرسپکتیو، سلسه مراتب … را بر عهده دارد. (اگر با اصطلاحاتی مانند پرسپکتیو، سلسه مراتب و شاخص کلیدی عملکرد آشنا نیستید، نگران نباشید، در مقالات آتی به تفضیل در مورد آنها صحبت خواهیم کرد.) به طور مشابه، پاور پیوت نیز دقیقا چنین وظیفه ای بر عهده دارد. فرض کنید در مثال بالا قصد دارید سرانه فروش در هر استان را در سال ها و ماه های مختلف با هم مقایسه کنید. برای چنین کاری در ابتدا باید سلسه مراتب زمان (مثلا سال، ماه، روز) را تعریف کنید و بعد سرانه فروش را به سلسه مراتب زمان وصل کنید. تمام این کارها از تعریف سلسه مراتب گرفته تا اتصال سلسه مراتب به سرانه فروش در پاور پیوت امکان پذیر است.

 

پاور ویو و پاور مپ

از نظر مفهومی، پاور ویو و پاور مپ، مشابه سرویس SSRS‌ است. همانطور که سرویس SSRS وظیفه گزارش گیری از داده ها و نمایش گرافیکی آن را بر عهده دارد، پاور ویو و پاور مپ هم وظیفه نمایش داده ها در قالب داشبوردهای مدیریتی یا نمودارهای گرافیکی متنوع را بر عهده دارند.

البته دقت کنید که تمرکز اصلی پاور مپ بر روی نقشه است و پاور ویو بیشتر به داشبوردهای مدیریتی می پردازد.

در نهایت گزارش ها و داشبوردهای مدیریتی آماده شده را می توان از طریق شیرپوینت، آفیس ۳۶۵ و یا پاور بی آی به صورت آنلاین یا تحت شبکه در اختیار کاربران نهایی قرار داد.

در اینجا می توانید با نحوه نصب پاور کوئری، پاور پیوت، پاور ویو و پاور مپ در اکسل آشنا شوید.

 

 

ابزار هوش تجاری در مایکروسافت (۲)

در مقاله قبلی ابزارهای هوش تجاری مایکروسافت را نام بردیم و از بین آنها به بررسی سرویس‌های SSIS, SSAS و SSRS پرداختیم. در ادامه مقاله قبلی، در این مقاله به بررسی ابزار هوش تجاری در نرم افزار اکسل می‌پردازیم.

همانطور که می‌دانید، اکسل یکی از قدرتمندترین و پرکاربردترین، نرم‌افزارهای موجود در بسته آفیس مایکروسافت است و اولین بار در دهه ۹۰ میلادی با هدف ساماندهی، نگهداری و پردازش داده‌ها منتشر شد. طراحی مناسب به اضافه کاتالیزور نیاز کاربران موجب جذب میلبون‌ها کاربر در سراسر جهان شد. کار با این نرم افزار بسیار ساده است و همین سادگی باعث شده تا کاربران با سطوح مختلف دانش کامپیوتر بتوانند به سادگی با این نرم افزار کار کنند. اکسل در عین سادگی بسیار قدرتمند است و می‌تواند محدوده متنوعی از کارها، از ثبت و ویرایش داده‌های روزانه گرفته تا سیستم‌های حسابداری، انبارداری، وضعیت پیشرفت پروژه، رسم نمودار و … را انجام دهد.

از طرف دیگر در نظر داشته باشید که مایکروسافت در سال‌های اخیر به شدت بر روی ابزارهای هوش تجاری سرمایه گذاری کرده است و سرویس‌های قدرتمندی مانند SSIS, SSAS‌ و SSRS را توسعه داده است. هر چند در قدرت این سه سرویس شکی وجود ندارد، اما دقت داشته باشید که این سرویس برای متخصصان کامپیوتر و برنامه نویسان توسعه داده شده است و کار با آنها برای کاربران عادی، اگر غیر ممکن نباشد، مطمئنا مشکل و زمان بر است. در نتیجه در سال‌های اخیر، توسعه ابزارهای هوش تجاری برای کاربران عمومی به چالش بزرگی برای مایکروسافت تبدیل شده بود.

حال این دو واقعیت را کنار هم قرار دهید. اول اینکه مایکروسافت قصد دارد یک ابزار هوش تجاری برای کاربران عادی توسعه دهد که ساده و قدرتمند باشد. یادمان نرود که هوش تجاری یعنی سروکله زدن با داده و تبدیل آن به اطلاعات. دوم اینکه در حال حاضر مایکروسافت یک ابزار قدرتمند و پرطرفدار جهت نگهداری داده‌ها به اسم اکسل دارد.

مایکروسافت هم همان تصمیمی را گرفت که شما الان به آن فکر می کنید. این که اکسل به گونه‌ای تغییر کند که علاوه بر کارایی کنونی، امکانات هوش تجاری را نیز داشته باشد. برای رسیدن به این هدف، مایکروسافت ابزارهای زیر را در قالب Adds-on به اکسل اضافه کرد.

Power Query, Power Pivot, Power View, Power Map

این که این ابزارها چه قابلیت‌هایی دارند، چه کاری انجام می‌دهند، هر کدام چه وجه هوش تجاری را به اکسل اضافه می‌کنند، موضوعاتی است که در مقاله بعدی بررسی می‌شود.

در آخر هم یادآوری کنم، آن دسته از ابزارهای هوش تجاری که قابل استفاده کاربران عادی باشد و کاربران عادی بتوانند بدون نیاز واحد آی تی گزارش‌های مورد نیاز خود را تهیه کنند، هوش تجاری سلف سرویس (Self-Service) نامیده می‌شود. هوش تجاری در اکسل در دسته ابزارهوش تجاری سلف سرویس قرار دارد.

در بازار پررونق ابزارهای هوش تجاری سلف سرویس، مایکروسافت صرفا به هوش تجاری در اکسل اکتفا نکرده است و به موازات آن به توسعه نرم افزار پاور بی آی (Power Bi) پرداخته است. نرم افزار پاور بی‌آی در مقاله دیگری مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

 

 

ابزار هوش تجاری در مایکروسافت (۱)

طبق گزارش گارتنر در سال ۲۰۱۸، شرکت مایکروسافت به مقام Leadership ابزارهای هوش تجاری دست یافته است. در این مقاله قصد داریم به بررسی ابزارهای و سرویس‌های مایکروسافت جهت ارائه هوش تجاری بپردازیم.

 

به طور خلاصه مایکروسافت سه سرویس اصلی را به هوش تجاری اختصاص داده است که عبارتند از: سرویس انتقال و یکپارچه سازی داده (SSIS)، سرویس پایگاه داده تحلیلی (SSAS)
‌و سرویس‌ گزارش گیری (SSRS).

گذشته از این سه سرویس مایکروسافت ویژگی‌هایی به برنامه پرطرفدار اکسل افزوده است که با کمک آنها امکانات هوش تجاری به آن اضافه شده است از جمله، Power Pivot, Power View, Power Query, Power Map

 Power Bi محصول جدید و قدرتمند دیگری از شرکت مایکروسافت است که با هدف ابزار هوش تجاری سلف سرویس توسعه داده شد و این روزها به شدت مورد استقبال قرار گرفته است.

با توجه به رشد روزافزون استفاده از گوشی‌های همراه، مایکروسافت هم از ابزارهای تولید اپلیکشن موبایل غافل نماند و با کمک Mobile Report Publisher به حوزه انتشار گزارش و دشبورد بر روی گوشی تلفن همراه قدم گذاشت.

در ادامه این مقاله و مقاله آتی به معرفی و بررسی هر یک از این ابزارها و سرویس‌ها می پردازیم.


سرویس SSIS‌: نام این سرویس مخفف عبارت SQL Server Integration Service است و به معنی سرویس یکپارچه سازی اس کیو ال سرویس است. این سرویس در واقع عملیات ETL را انجام می‌دهد. ‌ETL‌ به مجموعه عملیات‌های مربوط به جمع‌آوری ویکپارچه سازی داده‌ها اطلاق می‌گردد. نمونه‌ای از فضای سرویس SSIS را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.


سرویس SSAS: نام این سرویس مخفف SQL Server Analysis Service است و به معنی سرویس تحلیلی اس کیو ال سرور است. با کمک این سرویس داده‌ها به صورت چندبعدی (Multi Dimension) ذخیره می گردد و امکان گزارش گیری و تحلیل داده‌ها با سرعت بسیار بالا فراهم می‌شود. نمونه‌ای از فضای این سرویس را در تصویر زیر مشاهده می کنید.


سرویس SSRS: این سرویس مخفف SQL Server Reporting Service است و امکان تهیه و مدیریت گزارش و دشبوردهای مدیریتی را فراهم می‌کند.
نمونه ای از محیط این سرویس را تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

 


در مقاله بعدی به بررسی دیگر ابزارهای هوش تجاری مایکروسافت می‌پردازیم.

 

نمودار خطی – نمودار نقشه درختی

نمودار خطی

در مقاله قبلی به بررسی نمودار ستونی پرداختیم. نمودار ستونی برای تعداد کم و گسسته اقلام مناسب است. اما در صورتی که تعداد اقلام افزایش پیدا کند و یا ماهیت پیوسته (زمان) داشته باشد، کارایی خود را از دست می‌دهد و به اندازه کافی گویا نیست. در چنین شرایطی می توان از نمودار خطی استفاده کرد. دقت کنید که در نمودار خطی، مقادیر به صورت دقیق مشخص نیست و بیشتر نشان دهنده روند تغییرات است تا مقدار دقیق.

نمودار خطی عمدتا به عنوان یک نمودار وابسته به زمان مورد استفاده قرار می‌گیرد و محور افقی (X) در آن نشان دهنده بعد زمان است.

 

 

نمودار نقشه درختی

(این قسمت با کمی تغییر از “کتاب از رسم نمودار تا طراحی داشبورد در اکسل ۲۰۱۶” نوشته دکتر امید معتمدی انتخاب شده است)

نمودار نقشه درختی برای مقایسه داده‌ها با ساختار سلسه مراتبی و تعداد گروه‌های بالا مناسب می‌باشد.

به عنوان مثال فرض کنید که قصد نمایش میزان درآمد حاصل از فروش محصول در هر یک از استان‌ها را با یکدیگر و مقایسه آنها را داریم. استان‌ها را به چهار ناحیه تقسیم کرده‌ایم و می‌خواهیم مقادیر فروش در هر استان، با استان‌های همان ناحیه و استان‌های سایر ناحیه‌های مقایسه کنیم. جدول اکسل مربوط به این داده‌ها به شکل زیر است:

 

 

 

 

در این حالت به علت تعداد بالای استان‌ها و گروه‌بندی شدن آنها، نمی توانیم، از نمودارهای قبلی استفاده کنیم و باید از نمودارهای سلسه مراتبی از جمله نموداری نقشه درختی استفاده کنیم. نمودار مرتبط به این لیست را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید.

 

 

 

 

در این نمودار در هر ناحیه، هر استان با یک مستطیل نمایش داده می‌شود که اندازه آن متناسب با عدد مربوط به درآمد در آن استان می‌باشد، به گونه‌ای که هر چقدر در یک استان درآمد حاصله بیشتر باشد، مستطیل مربوط به آن استان بزرگتر می‌باشد. به عنوان مثال مستطیل‌های زرد نشان دهنده ناحیه دو است. پنج استان در این ناحیه قرار دارد. بیشترین مقدار مربوط به استان تهران است که مساحت بیشتری را به خود اختصاص داده است و کمترین مقدار مربوط به استان گیلان است که مساحت کمتری دارد.

نحوه چینش این مستطیل‌ها در هر ناحیه به گونه‌ای است که بزرگ‌ترین آنها در سمت چپ بالای ناحیه قرار می‌گیرد. در ناحیه سه، تهران بیشترن مقدار را دارد و در سمت چپ و بالا قرار گرفته است. هر چه به سمت راست و پایین آن ناحیه حرکت می‌کنیم، مربع‌ها کوچک‌تر (بیانگر استان‌هایی که درآمد حاصل از فروش در آن استان نسبت به سایر استان‌ها کمتر است) نمایش داده‌ می‌شود. استان گیلان کمترین میزان درآمد را داشته است، بنابراین در گوشه پایین سمت راست قرار گرفته است.

 

نمودار ستونی

مناسب‌ترین نمودار جهت نمایش روند تغییرات و مقایسه گزینه‌ها، نمودار ستونی است. به عنوان مثال روند تغییرات سود شرکت به ازاء سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶ و یا میزان فروش در هر استان. در ادامه نمونه‌ای از این نمودار را به صورت دو بعدی و سه بعدی مشاهده می‌کنید.

 

 

 



نمودار ستونی خوشه‌ای

نمودار ستونی خوشه‌ای امکان مقایسه همزمان چند گزینه در بازه‌های زمانی مختلف را فراهم می کند. فرض کنید در مثال قبل، قصد مقایسه روند سود شرکت در سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ و به ازاء استان‌های اصفهان، یزد و فارس را داشته باشید. نمودار ستونی چنین امکانی را برای شما فراهم می کند. در ادامه نمونه‌ای از این نمودار را مشاهده می‌کنید.

 

 

 

 

 


نمودار ستونی انباشته

در نمودار ستونی خوشه‌ای، اقلام مورد مقایسه هر کدام در یک ستون جداگانه رسم می‌شدند، اما در نمودار ستونی انباشته، اقلام مورد مقایسه در یک ستون و به صورت انباشته رسم می‌شوند. نمونه نمودار ستونی انباشته برای مثال بالا را در ادامه مشاهده می‌کنید.

 

 

 


نمودار ستونی انباشته ۱۰۰%

نمونه‌ای از این نمودار را برای مثال سود در ۴ سال گذشته و در سه استان را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید. همانطور که مشخص است، مقدار سود در استان‌های مختلف در هر سال بر روی یکدیگر و به صورت انباشته رسم شده است. ولی بر خلاف مثال قبل اندازه ستون‌ها نهایتا با هم برابر است. علت آن این است که در این نمودار مشخص می‌شود که سهم هر استان از سود کل هر سال چه درصدی از کل سود آن سال است. اذا اندازه تمام ستون‌ها برابر با ۱۰۰ درصد است.


 


نمودار دایره‌ای

نمودار دایره‌ای یکی از نمودارهای پراستفاده در هوش تجاری است و در اکثر گزارش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور کلی هر وقت قصد محاسبه سهم هر جزء از کل را داشته باشیم، از این نمودار استفاده ‌میکنیم. به عنوان مثال سهم فروش هر کدام از کارمندان از فروش کل، یا سهم تولید هر استان از تولید کل …

واحد تولیدی را در نظر بگیرید که سه شعبه مختلف در سه استان اصفهان، مرکزی و یزد دارد. قصد دارد درصد تولید هر استان از کل استان را بداند. مناسب ترین نمودار برای نمایش چنین داده‌های، نمودار دایره‌ای است. چنین نمودارای در سه فرمت معمولی، سه بعدی و دونات در ادامه رسم شده است. این سه نمودار از لحاظ مفهومی تفاوت چندانی با هم ندارند و فقط از لحاظ گرافیکی و ظاهری متفاوت هستند.

نمودار دایره ای


نمودار دایره‌ای سه بعدی

 

نمودار دونات

نمودار دایره از دایره

در مواردی که تعداد رکوردهایی که می خواهیم بر روی نمودار دایره‌ای نمایش دهیم، زیاد باشد، نمودار دایره‌ای کارایی خود را از دست می‌دهد و مناسب نمی‌باشد. یکی از بهترین راه‌ها در موارد این‌چنین، ادغام کردن رکوردهایی هستند که در یک گروه هستند. برای این منظور می‌توان از نمودار دایره از دایره استفاده کرد.

به عنوان مثال فروشگاهی را در نظر بگیرید که اجناسی مثل، کیف، کفش، شلوار پارچه‌ای، شلوار لی، شلورا کتان، کمربند، پیراهن را به فروش می رساند. مسول فروشگاه قصد دارد درصد فروش هر کدام از محصولات از کل فروش را بداند. می تواند از نمودار دایره‌ای استفاده کند، اما تعداد اقلام زیاد است و همانطور که در تصویر زیر می‌بینید برخی از محصولات درصد بسیار کمی دارند و دیده نمی‌شوند. جهت مدیریت این موضوع می‌تواند شلوارها را جداگانه و به صورت نمودار دایره از دایره رسم کند. در دامه هر دو این نمودارها را مشاهده می‌کنید. در نمودار اول تمامی اقلام در یک نمودار دایره‌ای رسم شده‌اند اما در نمودار دوم، شلوار‌ها جدا شده‌اند و به صورت دایره‌ از دایره‌ نمایش داده شده‌اند.

 

 



نمودار دایره از ستون

از لحاظ تعریف دقیقا شبیه نمودار دایره از دایره است با این تفاوت که در نمودار دایره از دایره، هر دو نمودار به صورت دایره‌ای نمایش داده می‌شدند اما در این حالت، نموداراصلی به صورت دایره‌ای است و نمودار دوم به صورت ستونی نمایش داده می‌شود. نمونه نمودار دایره از ستون برای مثال فروشگاه را در ادامه مشاهده می‌کنید.


شاخص کلیدی عملکرد و کاهش وزن

حدود چند ماه پیش یکی از دوستان که از اضافه وزن، رنج می برد، تصمیم به کاهش وزن گرفت. در آن زمان وزن ۸۰ کیلوگرم داشت و مشاوره تغذیه اش، وزن ایده آل او را، ۶۸ کیلو اعلام کرده بود و پیشنهاد داده بود که طی ۲۴ هفته از شر وزن اضافه خلاص شود. برنامه غذایی نوشته شد، و دوستم شروع به پیروی از برنامه غذایی کرد.

دوست عزیزم برنامه غذایی را رعایت می کرد، اما هیچ معیاری نداشت که چقدر در راستای هدف اش عمل میکند و چقدر به وزن ایده آل اش نزدیک شده است. بهش پیشنهاد دادم که در چارچوب هوش تجاری عمل کند. چطور؟ اجازه بدید که توضیح بدم.

هدف دوستم مشخص بود. کاهش وزن از ۸۰ کیلو به ۶۸ کیلو طی ۲۴ هفته. اولین قدم، استخراج و تعیین شاخص کلیدی عملکرد بود. شاخص کلیدی عملکرد چیست؟ شاخص کلیدی عملکرد در واقع معیار عددی برای سنجش وضعیت در حوزه مورد نظر ما است و مشخص می کند که چقدر ما به هدف آن حوزه نزدیک شده ایم. حالا حوزه مورد نظر ما کاهش وزن است و چه شاخصی واضح تر از خود مقدار وزن. بنابراین دوستم وزن را به عنوان شاخص کاهش وزن در نظر گرفت. گذشته از آن، به موارد دیگری فکر کرد که بر روی کاهش وزن موثر است و می توان به عنوان شاخص کاهش وزن در نظر گرفته شود. مواردی چون مقدار کالری دریافتی، تعداد گام های طی شده در طول روز، تعداد لیوان آب.

دوستم فایل اکسلی به شکل زیر تهیه کرد و در هر روز مقادیر شاخص های وزن، کالری دریافتی، تعداد گام و تعداد لیوان آب را در آن یادداشت می کرد. نتیجه در هفته اول به صورت زیر شد.

 


 

جدول بالا به اندازه کافی گویا نبود و دوستم مجبور بود تمام اعداد را یک بار مطالعه کند تا متوجه وضعیت کاهش وزن اش در هفته اول رژیم شود. بنابراین برای درک بهتر و سریعتر، شروع به نمایش شاخص ها در قالب نمودار کرد. نتیجه تغییرات وزن در هفته اول و به صورت نموداری را در تصویر زیر مشاهده می کنید.

 


 

با یک نگاه متوجه وضعیت کاهش وزن اش در هفته اول شد. نتیجه کاملا ناامید کننده بود. نه تنها کاهش وزن نداشت، که افزایش وزن هم داشت. مشکل کجا بود؟ دوستم به بررسی باقی شاخص ها پرداخت. برای درک بهتر و سریع تر، نمودار مابقی شاخص ها را هم رسم کرد و در کنار هم قرار داد.

 

 

 

حالا ریشه یابی افزایش وزن ساده تر شد. شاخص ردیف اول سمت چپ، نشان دهنده وزن است، روند نزولی دارد، تا روز آخر که به صورت غیر منتظره افزایش می یابد. شاخص ردیف اول سمت راست، مقدار کالری دریافتی را نشان می دهد. روز قبل از حادث شوم افزایش وحشتناک وزن، دوستم حسابی رژیم را شکسته بود و کلی فست فود و شیرینی خامه ای خورده بود. البته صادق بود و کالری دریافتی را صادقانه نوشته بود.

ریشه افزایش وزن معلوم شد، تا حد زیادی به خاطر کالری دریافتی بالا در روز قبل بود.

گذشته از آن شاخص تعداد گام هم نشون میده که دوستم در اون روز کذایی، تحرک بدنی کمی داشت، روز بعدش هم تلاش کرده جبران کنه، اما کار از کار گذشته بود و اضافه وزن یقه اش را گرفته بود.

در روز کذایی تعداد لیوان آب افزایش پیدا کرده بود. که با توجه به فست فود سنگینی که دوست جان بر بدن زده بود، نوشیدن آب بیشتر دور از انتظار نبود. میدونید که نمک فست فود عاشق چیه؟ عاشق آب که به هم بچسبند و وزن را تصاعدی بکشن بالا.

نمودارهای بالا خبرای بدی برای دوستم داشتند. اما جلو ضرر رو از هر جا بگیری منفعت. حداقل اش حواس اش جمع شد که یه تقلب کوچیک (۵ تا شیرینی خامه ای ناقابل با یه پیتزا ناقابل تر)، چقدر می تونه اون رو از هدف اش دور کنه.

دوستم به روال یادداشت شاخص ها در اکسل و رسم نمودار ادامه داد، الان کجاست؟ داره درخواست های مدلینگ را، یکی یکی رد می کنه.